Publiserte forteljingar

Johannes Fridtjof Apelthun, Fjell (1922 - 2012)

lagt inn 26. jul. 2017, 04:51 av Bjørn Enes

Dette intervjuet er eit av dei opptaka som vart laga i samband med prosjektet "Norgesdokumentasjon" i åra 1997-2000. Johannes Fridtjof Apelthun var intervjua intervjua heime av Jan Eidi og Johannes Saakvitne. I opptaket fortel han om barndomsår og ungdomstid på Sotra. 9. april 1940 gjekk han på skulen som vanleg, men læraren kom ikkje - han sat heime og høyrde på radio. Han var medlem av NS. Fridtjof vart tidleg med i motstandsabeid, og kom i søkelyset til politi og Gestapo. I april 1941 vart han med "Lygra" til Shetland. Han gjekk inn i Marinens flyvåpen som mekanikar, og var stasjonert på Island og Shetland. Ein periode tenestegjorde han i "Norway House" i London. Han fortel om rivingar i etterkrigstida mellom grupperingarf som oppsto under krigen. Siste del av intervjuet er refleksjonar om religion. politikk og samfunn. 

Johannes Fridtjof Apelthun:


Stikkord med tidskodar:


00:20 Om oppveksten

01:02 Politisk syn

02:23 Meir om oppveksten i Fjell

03:26 Far var lensmann

05:05 Ny NS-lensmann 1941

05:53 NS-aktivitet før krigen

06:53 Vekkelse

07:50 Læstadianar

12:20 9. april 1940

13:26 Militæropplæring

14:24 Mistenkt

16:16 Åtvaring



19:46 Til Shetland

20:00 MS "Lygrefjord", 26/4 1941

22:03 Mineutkikk

23:23 London

25:07 Marinens flyvåpen

25:33 Island

27:27 Motormekanikar

28:29 Om Hjalmar Riiser-Larsen

29:40 Kingston House, London

31:12 Island

32:28 London

33:07 Flymekanikarutdanning



33:35 Flybase Shetland

35:55 Mai 1945

37:22 ..for Churchill skulle skrive tale...

37:43 Forflytting til Sola

37:58 Island

39:06 Freden

39:52 Etterkrigstida

41:12 Rivingar etter krigen

41:54 Tre grupperingar

43:43 Familielivet

44:53 Refleksjonar

01:01:30 Slutt  

Nils Audun Mugaas Vassenden - barndomsminne

lagt inn 26. jul. 2017, 04:45 av Bjørn Enes   [ oppdatert 26. jul. 2017, 04:58 ]

I dette opptaket frå 17. februar 2016 fortel Nils Audun Mugaas Vassenden om oppveksten sin i Klokkarvik på Sotra, og korleis han opplevde krigen som barn. 

Bygda var strategisk plassert ved innseglinga til Bergen. Far hans var lensmann og "jøssing" med nre kontaktar til motstandsrørsla og Nordsjøtrafikken. 

Unge Nils Audun var augevitne til ei rekke krigshandlingar både i april 1940 og de fem åra som fylgde. Han er ein god forteljar. 

Opptaket er to timar langt, men utstyrt med tekstfelt som gjer det enkelt å spole i. Alle tekstane finst på nettsida http://Vassenden.Krigsminne.Memoar.no

Intervjuar er Bjørn Enes    


Krigsminne - av Nils Audun M. Vassenden



Nils Audun Mugaas Vassenden i samtale med Bjørn Enes
Oppvekst - Førkrigstid
            Klokkarvik 1932
            Ein bror til England
            Fiska med GLIP
            Møhlenpris
Nøytralitetsvekta i Klokkarvik fra 1939 
            "Kyrabåtane"
            Akkumulator
            Kaptein, seinare Admiral J Frtiz A. Ulstrup
            Telefonkiosken
            Kravde ekte miner
            7. april
            8. april
            "Det kjem båtar. Dei er ikkje norske"
            Minesikringane
            "Tyr" i kamp
            Tysk schnellboot søkte naudhamn
Så tok minene til å virke
(Transportskipet Sao Paolo, 5300 t)
Transportskipet "Liege", 8500 t
Dunnage
Mange forlis ved Svenestangen
Vrakgods
            Tyr heldt fram i kamp til 20. april
Vande med å sjå sjømilitær aktivitet
9. april 1940:
            Torpedo traff Svenestangen 
Augevitne
            Slagskip i Grimstadfjorden
            12. og 13 april: Engelske flyangrep
            Såg flyangrep også i 1942
Jøssinglensmannen 
            Aleine med mor i 1942
            Måtte rapportere sakna båtar
            ("slunkabol"- flatseng)
            Gestapobåten 
            Arrestasjonen
            Fekk varsla fullmektigen
            1000 skot under altaret i Sund kyrkje
            Fangenskapet 
Mange sakna frå Sund
            11/11 1941: MK "Blia" gjekk ned - Ingvald Lerøy, Arne Lerøy og 40 andre omkom.
            Oktober 1941: Karsten Sangolt, ulukke på MK "Arthur"

Augevitne
            Festningsbygging på Lerøy, Buarøy og Korsneset
            Tyske torpedotestar med lytteapparat
            Nye teknikkar i torpedoar og miner
            (Olav H. Drønen - Kjend motstandsmann på Vestlandet)
            (Her meiner han marinekaptein Sjur N. Østervold )
            "Operasjon Barefoot" - norsk MTB i Krossfjorden
            Officer in command Sjur N. Østervold
            Skipssjef Per E. Danielsen
            3/10 1941: MT "Borgny" senka
            (- kan enno høyre skrika...)
            13 berga - 14 omkom. Alle norske
            Ubåtjakt på Bliaskjeret
            8/1-45: Flyangrep mot "Fusa" - rutebåten mellom Os og Bergen
Jøssinglensmannen - Radioforbodet
            August 1941: Alle radioar måtte leverast inn
            Lensmannen måtte lagre radioane
            Ekstra nøkkelsett
            Fiskarane fekk ha radio under sildafisket
            Mor "lånte" radioar
            Norske sendingar frå BBC
            Russarane
Telavåg
            Forsmak på represaliar - Tyskarane brende ned Sjur Østervold si hytte
            Livsfarleg slarv
            "Så skjedde det"
            26. april 1942
            "Kom til Telavåg!"
            Redda av gamal tysk mineryddar
            Syster Ingeborg
Kristian Stein-organisasjonen
            Gestapobåten
            Syster Ingeborg (Ingeborg Hamre, seinare Østervold)
            Gestapobåten
Telavåg
            Far møtte dei på Grini
            Laurits Telle, Åge Telle
            2. mai 1942
            "Om kvelden såg me røyk vest for Veten"
            "Me høyrde dyra på veg til byen..."
            Alle menn over 18 vart sende til Tyskland
            Kvinner og born kom ut i 1944
            Kari Midttveit kom aleine heim...
Så kom freden
            Min bror var i Hæren i Skottland
            I Liverpool traff dei norske sjøfolk
            Slik høyrde me om krigsseglarane...
            Liverpool 1949
Dei britiske kvinnene
            Våga ikkje å ta jenta med heim
            Noreg låg langt etter
            Mange hadde gifta seg
            Ei jente og eit barn med merkelapp
            Toalettforhold
            Vedkomfyr
            Navy Cut
            Mai 1945: England sende ut alle kvinner som hadde gifta seg med utlendingar
            Mange rømde heim att
Gjenreisinga
Telavåg - alt var øydelagt
Tyske fangar rydda i Telavåg
Ubåtsjefane nekta å jobbe
Ruinane i Telavåg
Far arbeidde med nemnda for gjenreising av Telavåg
Fangenskap
Far på Grini
Pakke frå far
Løyndomane på Grini
Klokkarvik 1940
Far og kaptein Fritz Ulstrup
Hemmeleghald
Husundersøkingar
Fangenskap
Norman Hummelsund og Leif Sandtorv
Torpederte av japanarane
("Hjelpekryssarar")
Fanga i Japan
- overførte til Tyskland
- og vidare til internering i Noreg
Heim i 1944 - mot å ta hyre i Tysklandsfart
MS "Troma" 9170 t
(MS "Troma" vart senka av "Pellegruppa" 24. nov. 1944)
Hirse til Sund
Nordsjøfarten
To karar kom på besøk ein kveld
Brynjulf Liland og Frank Mohn
"Karomakaffi"
Far kontrollerte historia til dei to
Skaffa kontaktar i Austevoll
(Mor var streng på vaskinga) (Raudsprit til alt)
Måtte vente til vaktbåten var vekke
Frank Mohn slo seg opp i Nortraship
Liland omkom under trening 2/9 1943
Hemmeleghald
Milorg på Austlandet
Kristian Stein-organisasjonen
(Hausten 1941: 204 til Tyskland, 9 henretta, 46 omkom)
Flygarane helste
Gestapobåten
Radioforbodet
Husundersøkingar
Våpen måtte og leverast inn
1000 skot under altaret i Sund kyrkje
Syster Ingeborg

Birgitta og Gabriel Nordanger, Radøy

lagt inn 14. aug. 2016, 11:01 av Bjørn Enes   [ oppdatert 26. jul. 2017, 04:53 ]

Dette intervjuet er eit av dei opptaka som vart gjort i prosjektet "Norgesdokumentasjon" i åra 1997-2000. Birgitta og Gabriel Nordanger vart intervjua heime av Jan Eidi og Oddvar Foss. I optaket fortel dei om barndomsår og ungdomstid i dåverande Hordabø Kommune i Nordhordland (no: Radøy). Dei fortel om krigsåra, om russerfangeleiren  på Fossøy og om tyskerarbeid som Gabriel såg seg nøydd til å ta del i - sjølv om han fortel at han skjemdest, både den gong og no. Då lærarinna kom og fortalde at krigen var slutt, brukte Gabriel av dynamitten han hadde stole frå tyskarane til å lage fredssallutt. 


Birgitta og Gabriel Nordanger



Tid frå start: Undertekst:
00:57:00 Om oppvekst i Hordabø
02:28:00 Julefeiring i barndomen på Osterøy
04:03:00 Om spelemannen Ludvig Haukås frå Feste
05:20:00 Om slåsting
06:01:00 Om bedehuset
07:13:00 Laurdagskveldane – dans på Klesvatnet – Skruskeiser
08:18:00 Det var verre med sko
08:40:00 Bading på laurdagskveldane
09:10:00 Kleskoking
10:10:00 Sivbåt til stortingsmann Knut Nordanger
11:00:00 Birgitta sin fyrste jobb hos handelsmannen
12:04:00 Fyrste jobb som gårdsgut
13:25:00 Ungdomsliv
14:34:00 Krigen – russerfangane
15:40:00 Ein liten russer 16:18:00
16:05:00 Todt og Wehrmacht
17:22:00 Den amerikanske lastebilen
18:19:00 Skammar seg for tyskerarbeid
19:10:00 Der var ikkje anna arbeid
19:30:00 Hotellarbeid hos Georg Olsen
20:07:00 Burmaveien
21:15:00 timeløn kr. 1.37
21:47:00 Trilla betong medan «Scanhorst» låg i Dolviken
22:33:00 Kjende ein ombord på KNM «Stord»


22:18:00 Fekk «Churchill-sigar» i premie for steinarbeid
22:45:00 Penger i jutesekkar
22:50:00 Timeskrivaren
26:05:00 Sykkeltulukke
22:23:00 Husverten på Nordanger var snill
22:42:00 Tok ei heil øskja med fenghetter
32:07:00 Fiskekutter inn frå havet
32:50:00 «Du burde skamma deg»
33:30:00 Kontroll
34:00:00 Ikkje mykje brennevin
34:26:00 Kvinner – den eine bur i austtyskland framleid
35:15:00 Kontrollhistoria vidare
37:20:00 Rettsoppgjøret – synet på dødsstraff?
37:54:00 (Om eit drap i Bergen i desember 1991)
38:40:00 Melkeleerandørane
40:51:00 Me svalt ikkje---
41:34:00 Tyskarane som ville kjøpa egg
42:14:00 Kapitulasjonen – salutten 8. mai
44:13:00 Refleksjonar – namn, parti
44:45:00 Kristeleg Folkeparti på grunn av tusenlappen (1997)
45:48:00 Arbeidarpartiet
47:07:00 Nøysomme
48:18:00 Om etterslekta

1-3 of 3